شعرگونه‌هایِ گويشِ طبس

سُتُّوش!!

2011-09-28T10:06:00.000-07:00

دختِرَوْ! اوُ سُتِّ نازِد که دِلُم
ده‌کَرَت چُدچُد کُنَه هرشَوْ به‌ضَرب
کارِ کيرُم فاکُنَه يَه‌دَوْ، اگر
فاکُنُم کارِ کُسِ‌دْ، ده‌دَوْ، به‌ضَرب
...
ايـ کَلُو رِ، بَیْ سِلام ُ بَیْ عليک
تا خَيَه، دُو تَه کُنُم، يگ‌هَوْ، به‌ضَرب!!

چارشنبه، ششم مهرماه، 28 سپتامبر 2011

ترانه‌های محلّی ايران - طبس Tabas - هزل - خفن- اُستاپَچُل 1

2011-06-08T05:10:00.000-07:00

پنج دوبيتی محلّی
با قرائتِ مولاتا اُستا پَچُلِ طُبَسی

ترانه‌های محلّی ايران - طبس Tabas - هزل - خفن- اُستاپَچُل 2

2011-06-08T05:08:00.000-07:00

آدميزاد
با قرائتِ مولاتا اُستا پَچُلِ طُبَسی

ترانه‌های محلّی ايران - طبس Tabas - هزل - خفن- اُستاپَچُل 3

2011-06-08T05:01:00.000-07:00

سيزّه‌بيتی، هزل: بختِ بيدار
با قرائتِ مولاتا اُستا پَچُلِ طُبَسی

نوروز

2011-03-21T06:33:00.000-07:00

(به فارسیِ گونه‌یِ طبسِ گيلکی)

نوروز بيمِده که شده روز و سال ِ نَو
نوم ِ خدا ! نگاه کُـ يره ، اِيـ کمال ِ نو

دنيا مگی به‌غيظ بِتُمبُنده بـُ خَزُو
راس کردَه واز بُهار ، به رنگ و جمال ِ نو

از‌بس هوا خوشَه ، مَدِرِزگُم که : دَخَّوُم ؟
يا از مخيّلَه‌م ، مَجَهَه احتمال ِ نو !؟

واگردِدَه به راس بِهِش ، مَه دِ کُرغِشُم
حُور-ن همَه به دَورُم و ، ازدم غزال ِ نو

هر دم دِلَن مَخَه که نگاهَن به گُل بِشَه
هر روز ور دِلَن مَزِنَه صد خيال ِ نو

( نه اوُ خيار ِ سَوز ؛ خدا مرگُم ؛ اَی نِنَه
يه‌کم جِلَو دُهُم ، مَگَه چَمبَرخيال ِ نو !! )

ور هرج ِ راه مَری ، مَبِنِی تکّه‌های ِ ماه
يَگ‌تا رِ خَم کُنُم ، که بِلَيسُم هلال ِ نو !

نارنج و پُرتُغان ، به بُهارای ِ کم‌کَمُوک
عدر-‌اُدکُلُن زِدَه‌ن ؛ بِرِسی يَعن ِ سال ِ نو

ور باغ ِ گُلشَنَن همه مردم دِ راه و رَوک
پُر قَهقِريچ ِ خندَه وُ بَی قيل‌و‌قال ِ نو

ازبس که نَوشُدَ همه‌جايی بُدَه ، دِ شَو
بُوه اِندَزَه شغالِ اگر ، هَه شغال ِ نو

شاعر اگر که چاپ ِ خُوهَه ور اَوِندَزَه
نهرَين چاقَه ؛ ورمَدَرَه هر مُحال ِ نو

نوروز ، بی ، چه حال ِ به دنيا دِدَه ، يَره
ورخی تو هم ، که ور تو خورَه اِيـ شمال ِ نو

بادِش فَرَح فَرَح ، به صفای ِ دِلَن مَرَه
دل‌ها هوايی‌يَه ، که دَرَه پَر و بال ِ نو

القصَّه ! فصل ، جُو مَدَهَه ، محض ِ عشق‌و‌حال
نِی دور و بر جُوُو ؟ - يره ، پير و پتال ِ نو !

مُرث ِ شرابَه زَ ، که مَگَن کهنگی‌ش بِهَه
گُه خوردَه اوُ که گفتَه : به نوروز ، عيال ِ نو

اِيـ جُور اگر بِشَه خُ ، زَ هم پاش چُلاق نِی
تو پُندَری دلِ‌ش نِمَخَه لُکّ ِ تال ِ نو ؟!

يا پُندَری که سير نشدَه از تو گُه‌رِدَه
داغ ِ هوس به دل نِدَرَه از رجال ِ نو !؟

دَيفال اَندَو از بر ِ خود کِردَ ، راحَتَه
دوُرَه ولی – قبول کـُ – از اعتدال ِ نو

يَه مشت ِ چَرت و پَرتِ به‌هم‌بافتَه‌ن ، قديم
مَه قائلُ‌م ولی به حَروُم و حَلار ِ نو

دين ، دين ِ خُرّمَه ؛ نه مه از پيش ِ خود مَگُم
آزادی‌يَه وُ پيش‌رَوی ، تا مآل ِ نو

هرکه دِلِ‌ش مَخَه ، بِدَهَه وُ کُنَه . هَمی !
مالَه وُ اختيار ، دِ سِلک و رُوال ِ نو

يَکِ ولی اگر پی ِ زورگا بِشَه ، دِگَه
گُربَه مَخَه ، وُ دستَه‌ی قَپُّو ؛ جُوال ِ نو !

اِيـ دين ِ ما خُ روشَنَه : آزادی‌يَه وُ عشق
اوُ کُهنه دين ِ تو چه بُدَه ؟ هَه ؟ - وبال ِ نو !

شَيطُو مَگَه که ورخِزُم و ، خود رِ نَو کُنُم
تا کَی گُيُم که وانَنِشُندَه‌م نهال ِ نو

دَر ِ دِلُ‌م به پَهن کُنُم وا ؛ به‌در‌کُنُم
از قافيَه دِلُ‌مْ ، غم ِ کهنَه ، ملال ِ نو

ديدُم به باغ ِ گلشَنِمُو ، يَک ِ نصپ ِ شَوْ
يَه بُرّ ِ دختَر و زَ ، همَه اهل ِ حال ِ نو

پِندُشتُم اوَّلِ‌ش ، گُذَری وُ مسافرَن
وَر شهرِمُو گُمُو نِمَبُردُم مُجال ِ نو

ديدُم ولی ، همَه طُبَسی‌های ِ زِق بُدَن
صَد آفَّری ! طُبَس ِ جديد و خصال ِ نو !

در انتقال ِ کهنَه به نَو ، اصلِکار زَنَه
بَين ِ زنَه وُ دينِ نبی ، اِيـ جدال ِ نو

زَ مَتَّنَه که خود رِ وُ ما رِ خُلاص کُنَه
از شرّ ِ گند ِ دينِ مُبين ، با مقال ِ نو !

شاعر مگَه : اميدِ بِه از پيشْ‌خوردِيَه
ما هم همی مَگِم ؛ که اميدَه به فال ِ نو

امسال ، سال ِ راحتی از شرِّ دين بِشَه
بلکَم به عمرِ ، بوی ِ بِرِم از وصال ِ نو !!

فروردين ِ 1388

يَه سرِ صُحپِ نازِ بُ...

2011-01-31T03:05:00.000-08:00

(به فارسیِ گونه‌یِ طبسِ گيلکی)

زنِ يَرَوُو، واش‌مَدَنی، بلور ُ نازَه بُخُدا
قنّ ُ کُسُوش تنگَه هَنوُ، وُ کيرنَوازَه بُخُدا
کير که درِ کُسُوش نِهی، خودِش بِرادْ وامَکِشَه
به شَرطِ که شُوش يَرَوُو، دُو دَور ُ بَرها نَبِشَه
پستونِ نازِش رِ بِمال، بوس کُ حسابی اَلْ لَوِش
بِخاف که او بِرَه بَلا، بُگذار که خُب بِيَه اَوِش
وَختِ سُوار مَرَه، بِگير، لَمبَرا نازِش دِ تَه دَس
اَنگُش دِ قِنِّش کُ وُ گُو: دَرُم به سُتِّتُو هَوَس
مَگَه: هَنُو زَخْمَه دَمِش؛ دَسْ نَکِشه، درد مَکُنَه
سُرخابِيُو چَنْ شَوِ پيش، سِفْ دُوتَهِ‌نْداخ دُوَنه
گرچه که دوستِش نِدَرُم، ولی عجب کيرِ دَرَه
هر دَفَه‌یِ که مَمْگَيَه، کُسُم سِه‌چارْ‌شَوْ مَخَزَه
مَگی: کُدُو سُرخابِيَه، که اِقَّه سِفْ مَتُوگَيَه؟
مَگَه: چِطَوْ؟ -واشْ‌مَدَنه؛ اوُ يَرَوُویِ بَدخَيَه
نه بيمِ اشْ شَوْهَرِ مه، نه تَرسِ از خدا دَرَه
مَسْ مَکُنَه، وُ تا سَحَل، لِنکا مه از هوا دَرَه
کَرَتِ اوّل که هَنُو، مَه نَبُدُم اِقَّه کُسی
يگ‌دوسه بارِ بِمْگَيی، به صَد کلک و ناکِسی
طِلَبِ دُش از يَرَوَه، چَنْ شَوِ مَيْمَه به خَنَه
پُل نِمَخاس ُ اوُ طِلَب، فَقَدْ بِراش بُ بِهَنَه
عرق مَخُر با يَرَوُو، وُ هَی به مَه نگاه مَکِر
غَزَل مَخُن، وُ شَيْر مَگُف؛ خيرَه مَشُ وُ آه مَکِر
مَگُف: تو هم بيا بُخُر، که مَسْ ری وُ حالِ کُنی
دِ زيرِ کيرِ مَستِ مَه، بِخافتی بال‌بالِ کُنی
بيا وُ ناز مَه‌کُ دِگَه، بَیْ تو صفایِ نِدَرَه
فِگر ُ خيال مَه‌کُ، بيا؛ دنيا وفایِ نِدَرَه
چّشْ مَزِنی اَزی بَلا؟! – حرفِ دَری تو جانِ ما؟
يَرَوُو مَگُف: نه بُخُدا؛ رضا دَرُم، رِضا! رضا!!

تا يَه شَوِ مَه خُوم شُدُم؛ بِدا عَرَق وُ رُوم شُدُم
مَمْگَيی شَوْ تا دَمِ صُح. کُسی شُدُم، به‌نُوم شُدُم
صُح بِدِرِزگيدُم ُ دی، ليسکَه وُ کيرِش دِ هوا
سياه ُ سرزُمُخت ُ شَخ، مِرثِ چُماقِ کدخدا
دَسْ مَکِشَه به پِستونام، مَگذَرَه هَی دِ لا پاهام
مَگَه که خيلِ دُوس دَرُم دی سرِ صُح بِيی بَلام
مَخاستُم از اوُ بِجُهُم، کُسُم به مُش گُرُف وُ گُف:
وِل‌کُ! يَرَوَه هُ دَخَّوَه! کيرَه وُ کُس، وُ عشقِ مُف!!
لُخ دِ بُغَلِ هم شُدِم، دَس به کُمَر ُ لَوْ به لَو
بَلام کِشی دُو سرِ کير ُ، گُف: بِزَه که ری شَدَوْ!
شَدَوْ شُدُم، چه شَدَوِ؛ بيمَه اَوامُو، چه اَوِ
يَه سرِ صُحْپِ نازِ بُ؛ يَه شَوِ خوبِ؛ جه شَوِ!!

ازُو به‌بَد هزارکَرَت، بِمْگَيِدَه؛ سير نِمَرُم
هرچه کُنَه، واز کَمُمَه؛ مَه سير ازُو کير نِمَرُم!!

سِرْ سَنت ميتيلاتوسِ طُبَسی
19 و 20 دی‌ماهِ 1378

Text Photo

کِه

2011-01-16T10:12:00.000-08:00

(بحرِ طويل‌گونه‌ای منثور-منظوم، به فارسیِ گونه‌یِ طبسِ گيلکی)

يَکِ گفتَه که، اوُ مردِکَه که، دِ خَنَه‌یِ اوُ زَنِکَه که، بِرَفتَه به مکَّه که، اوُها که خُبَر دُشتَه‌ن که، اوُ شَوْها که، اوُ با اوُ مَردِکَه‌ها که، شَوْها که از زَهاشُو مَجَستَه‌ن، کُسِش رِ وَرْمَلُشْتَه‌ن، چه وَرْمَگُفتَه، بِلْکُل فُرامُشِ‌شُو رَ که اوُ چه‌جُور زَنِيَه، شَوْ، مَمُن به گَيُویِ تا صُح، خُبَر نَدُش که زَنِش واز، دِ زيرِ کيرِ که -تا بيخ- مَگُف: هِلاکِ خَيَه‌تُمْ!!

سِر سَنْت ميتيلاتوسِ طُبَسی
بامدادِ 22 اَمُردادِ 1389

$
GIF

?
سيرِ عجيبْ شگفت‌آور، گنگ، و درهم‌پيچِ نثر به نظمی که اين قطعه‌یِ يک‌نفس را آغاز می‌کند، تداوم می‌بخشد، و به نقطه‌یِ پايان می‌رساند، برایِ شخصِ سازنده نيز، همچُنان به‌گونه‌یِ معمّايی لبريز از حيرت و زهرخند، جلوه‌گری می‌نمايد.
ترديد ندارم که آن ويژگیِ نهفته، که در گونه‌یِ طبس موج می‌زند، امکانِ دست‌يابی به چُنين هارمونیِ هزل‌وار و کوبنده‌ای را ايجاد کرده است.
کششِ ذاتیِ گونه‌یِ طبس به "هزل" و "طيبت"، غيرِ قابلِ انکار است. و اين، به‌هيچ‌وجه غيرِ عادّی نيست. استعدادِ موفورِ هزل در زبان، نشانگرِ عمقِ ستمی است که بر ما –مردمانِ اين‌خطّه- رفته است...

(همان)

مه بُدُم ُ دلبَر، تا سَحَل

2010-10-31T02:29:00.000-07:00

(به فارسیِ گونه‌یِ طبسِ گيلکی)

زنِ يَرَووُ –واش‌مَدَنی!- کُسوُیِ غُنچَه‌یِ دَرَه
دو پِستوُنِ گردِ غَشنگـ ، وُ قِنِّ بُغچَه‌یِ دَرَه
کير که درِ کُسوُش نِهی، قِنّوُش مُدْمُد مَکُنَه
پُلاش اگر کم بِدِهی، همَه‌شْ رِ چُدْچُدْ مَکُنَه!
وختِ مَری، صُحْ نَبِشَه، چُنْ خَوِ نازِش رِ دَرَه
مُندَگیِ دوُشْنَه وُ اوُ کيرِ دِرازِش رِ دَرَه
هزار تا مشتِری دَرَه، خُب نی مزاحمِش بِشِم
ما خُـ به هر وَخ که مَخِم، کير درِ سُتّوُش مَکِشِم
يا دمِ نيم‌بَهرَه بِرَوْ، يا وختِ بَفشِ يَرَووُ
هرروز هرروز بِنَری. مَخی بِری، دوروز مِيوُ
شيرَه هميشَه دُشته باش؛ يَرَووُ اگر خمار بِشَه
حَبِّ به حلقِش اِندَزی؛ که نشئَه رَ، وُ يار بِشَه
تَمبوُنِ خوشگلوُ، خودِش، زودِ بِرادْ بِدَر کُنَه
بِرا کُمَرِدْ بِيَرَه، خرمابُنَه وُ خَيْگِنَه!
کُسوُش بِليس اوُ اَوَّلِش، بَدِش بِرَوْ سُوارِ کار
وَختِ مَری، نشئَه بِرَوْ؛ دِلِشْ بِبَر، اَوِش بِيار
بِقَدرِ چار پُنگوُ تُلُم بِزَه وُ، پستوُهاش بِمال
چَشاش بِبوس،[1] لَواش بُخور؛ کُسوُش رِ کُـ مِرثِ جُوال!
وَختِ سُوارِ کير مَرَه، خُب درِ سُتِّش بِخَروُ
انگُش دِ قِنِّش کُـ وُ گوُ: مَدُهُم پناباد و قَروُ!
زَنِکوُ غَشَنگَه بُخدا، مَست ُ مَلَنگَه بُخدا
مه صَد کَرَدْ بِشْ‌گَيِدَه‌مْ؛ مِرثِ پُلَنگَه بُخدا
اَنگُشتا پاشْ مَه ليس زِدَه‌مْ، تا درِ سُتِّ خوشگلِش
دعایِ هرروزَه دَرُم، به اوُ اَوِش، به اوُ گِلِش!!
q
اوّلِ ازدواجِشوُ، پوُمْزَه‌سالِش بيش نِمَشُ
تا يگ‌دو ماه راه نِمَدا؛ کارِ مَه خُب پيش نُمَشُ
يَرَووُ مَگُف که وامَنَه! ايـ چه بُساطِ درهَمَه؟
قرض ُ قُلَه زياد دَرُم؛ ايـ هم خـُ خَيلِ بَدْچَمَه
ديدُم ازی بِهْ نِمَرَه؛ نوُ دو اُجَب دِ رَوْغَنَه!
گفتُم که قَرصات مَدُهُم؛ اگر که سَر به کوُه زِنَه!!

يَه شَوِ مِهموُنِش شُدُم، به عشقِ باغ ُ چَمَنِش
مَستِش کِر ُ، يگ‌دو سَعَدْ، مَه ليسْ مَزَدُم بَدَنِش
يَرَووُ بِخوافتی وُ مشُ خُرخُرِ خَوْ ازوُ جُدا
مه بُدُم ُ دلبَر تا سَحَل؛ لِنکایِ دلبَر به هوا !!!

سِر سَنتْ ميتيلاتُوسِ طُبَسی
13780921

JPG

?
پابرگ‌ها:
[1] بدل: بوُس کُـ چَشاش، لَواش بُخور...

نغمَه‌یِ جاز

2010-10-31T02:22:00.000-07:00

(به فارسیِ گونه‌یِ طبسِ گيلکی)

يادُم نِمَرَه خوشگِلَو اوُ شَوْ که مه وُ تُ
مَستِ عرقِ ناب بُدِم؛ شُودْ به مُغازَه
لُپّا تُ گُل اِنداخته بُ وُ کيرِ مه شَخ بُ
تُ راه نِمَدادی که: کُلُفتَه و درازَه
گفتُم که جگر! شوهرِ تُ کير دِ کُجِش بُ
امشَوْ تُ بُخور اِيـ ، که کُسُودْ غرقِ نيازَه
راستی! بيا وَرگوُ: به بُرارْشُودْ دِدَه‌يی؟ هُـ؟!
گفتی: بِرَه گُم رَه؛ در ُ رُوش مِرثِ گُرازَه!
گفتُم که بِرادْ حرف دُرُس خَـ کِر. گفتی:
بُو کلَّه‌یِ کيرِدْ؛ بِرَه اسپِش رِ بِتازَه!!!
q
گيلاسِ دِگَه‌یِ عَرَقِد دادُم ُ، گفتُم:
حالِ چه مَگی، اَی که کُسُودْ پوستِ پيازَه؟
گفتی: چه گُيُم؟ -تو بُخدا هيج نِمَفَهمی
کُ، تا نَگُيی ايـ زَنِکُو اهلِ اَرازَه!

اوُ اِستِريج از پادْ بِدَر کِردُم ُ، ديدُم
غنچَه‌یِ کُسِدْ واشدَه وُ، کيرنوازَه
پادْ وَر شَنَه اِنداخْتُم ُ، تا دستَه فُرُو کِر
اوُف اوُفِ مَکِردی که مَگی نغمَه‌یِ جازَه!!!

سِر سَنتْ ميتيلاتُوسِ طُبَسی
13780920

JPG

گِرُو

2010-10-31T02:08:00.000-07:00

(به فارسیِ گونه‌یِ طبسِ گيلکی)

سر تا پا بوُ کُس مَدَهَه، اوُ زَنِکوُ، خوشگِلَکوُ
اد دل ُ جوُ کُس مَدَهَه، اوُ زَنِکوُ، خوشگِلَکوُ
وَختِ نگاهِش مَکُنی، به خنده‌هاش دل مَبِرَه
ولی گِرُو کُس مَدَهَه، اوُ زَنِکوُ، خوشگِلَکوُ!

سِر سَنتْ ميتيلاتُوسِ طُبَسی
13781001

JPG

مذاکره‌یِ شبانه، و منتهی به اُتُومرزشنی

2010-10-06T07:26:00.001-07:00

(به فارسیِ گونه‌یِ طبسِ گيلکی)

ورخاس کيرُم نِصْپِ شو
گفتُم که اَمباه کُ کَلَوْ
پُر باد کِر کَلَّه وُ گُف:
تا کَی مَخی‌زَ حرفِ مُف؟

اوُ دختِرَو، دَو پشتِ بُوم
مستِ خَوَه، از بُنگِ شُوم
کُس نی، کُسِ‌ش؛ غنچَه‌یِ گُو
هَی غنچه‌گُو خوش رنگ و بُو
دُو بَر کُکايُوش دَخَّوَه
قِنُّوش به رنگِ مَهتَوَه
راس وَرمَگی همَّتِ کُ
امشَوْ بيا خدمَتِ کُ
هم قنّ و هم کُس حاضِرَه
مَردِ مَخَه دُو دَم دَرَه

گفتُم که ای کورِ پَچُل
فگرایِ تو، فی‌الجمله فُل
ای دشمنِ جُونُ‌م شدَه
وَرپَرِّدَه، لُکِّ رُدَه
دَس از دلُ‌م وَردار، بِرَوْ
کَلپَتْرَه کم کُ، نصپِ شَوْ
نه آبُرُو حالیْ‌دْ مَرَه
نه دَسِ تو يَکِ دَرَه
گيرِم که قنّ و کُس بِشَه
ميلُ‌م به هردُتّاش کِشَه
يگْ‌تا اگر جيقِ‌نْدَزَن
يَه قَدِ کُچَّه، مَ‌مْ‌زِنَن!
جُونُ‌م کُهُودِ کُس مَرَه
قِن، صَد کَرَت، زَهرُم مَرَه!
خَفْ کُ، جَنَس! فِدْنَه‌یِ کور
سَر رُو خَيَه ن ِ، گور به گور!

اشکِ به چَشِ کور َ وُرْ
قلبُ‌مْ مَزَ، هَی گُرّ و گُرّ

واز شَخْ مَ‌شُ، رُو وَر بَلا
چَش وَرمَگِلُّن دِلْ‌مَلا
سِفْ بِ‌شْ‌گُرُفتُم، دا قُچار
خُب بِ‌شْ‌مَليدُم، يگْ‌دو بار
زورِش مَکِردُم؛ زور مَدا
يَه دَوْ دِ تَهْ، يَه دَوْ بَلا
حَلْقِهْ به دَوْرِش، دَسِ مَه
هَی پيـــش شُ، هَی پَس‌َمَه
سِف بِ‌شْ‌گُرُفتُم از کُمَر
زورُم به زورِش شُ زُوَر
تا کِر دَری جنگ ُ جَدَل
قَی، يکّه‌ناگه، قَلّ و قَل!!

چَش و دَهَه، شُ يگ‌الات
کُسِّ نِنَه‌دْ، گورِ بُبات!

کيرُو بِخوافتی، خَف کِر
بادِش به‌در شُ؛ ضَف کِر
مَه، دَس و پا، تمبُو، پَچُل
دَخَّوْ شُدُم، همپاهِ چُل!!

سِر سنت ميتيلاتوسِ طبسی
سی‌و‌يکمِ شهريورماهِ 1389 [1]

œ
به دليلِ خرابیِ کارِ بلاگر (که عکسِ بزرگ برنمی‌دارد!)، ناچار شدم متنِ عکسی را به سه‌پاره کنم!!
JPG_p1
JPG_p2
JPG_p3

?
پابرگ:
[1] دوازده بيتِ اوّل، احتمالاً در سال‌هایِ 78 و 79، حدِّاکثر 80 يا 81 ساخته شده. امروز، سی‌و‌يکمِ شهريورماهِ 1389، از ميانِ کاغذها درآمد. هوس کردم، و نشستم به تکميلِ آن!

پَن دُ بَيتُو

2009-09-22T10:21:00.000-07:00

پنج دوبيتی ؛ به فارسی ِ گونه‌ی ِ طبس ِ گيلکی

به اَو کِر ترکَه ، وابيلا نَکِردُم
مَخواستَن بِمکُشَن ، حاشا نَکِردُم
دِلُم چُدچُد شُ ، از تَرکَه نِگاهِش
به يَه آهِ ، لَو از هم وا نَکِردُم !
z
مَگَن عشق و جُنون از يَه قُماشَه
دُرُستَه ؛ هَردُش از قَد ُ بَلاشَه !
نگاهِش اختياردار ِ دِلُم شُ
خودِش ، واز ، اختياردارِش کُکاشَه !!
z
نَخَکِر اُو کُکايُوش رحمِ وَر مه
مگر صبرِ کُنُم تا وَختِ خَرمه
بِرَه گندم دِرَو ، قِنِّش بِدُرَّه
به غير از ايـ ، دُهُم زهرِش مگر مه !
z
دِلُم بِبُّردَه واز ايـ بنت ِ حَيَّه
دِلُم بِبُّردَه وُ ، واديد نِمَيَّه
خدايا ايـ دل ِ وامُن بِتَرکی
مَگُم يَه وَخ مَرَه بِلکُل بِنَيَّه ؟!
z
شَو ِ تار ِ زِمِستُونَه دل ِ مَه
کُدُو دل ؟ کُود ِ اَرمُونَه دل ِ مَه
گُيه رحمِ کُنَه ، احوالِ پُرسَه
فِداد رُم دُختِرَو ، خُونَه دل ِ مَه !!

"

870213

$
JPG

به فارسی ِ رسمی :

به آب کرد ترکه [ را ] ؛ وابيلا نکردم
می‌خواستند به‌م‌کشند ( بکشندم ) ؛ حاشا نکردم
دل‌ام ... ( پاره‌پاره ) شد ، از ترکه‌ی ِ نگاه‌اش
به يک آهی ، لب از هم وا / باز نکردم !
z
می‌گويند عشق و جنون از يک قماش است
درست است ؛ هردو اش از قدّ و بالاش است ( قدّ و بالای ِ اوست )
نگاه‌اش اختياردار ِ دل‌ام شد
خودش ، باز ، اختياردارش کاکاش است ( کاکای ِ اوست = برادر ِ اوست ) !
z
نخواهد کرد آن کاکايک‌اش ( = برادرک‌اش ) رحمی بر من
مگر صبری کنم تا وقت ِ خرمن
برود گندم‌درو ، کون‌اش بدرّد
به غير از اين ، دهم زهرش مگر من !!
z
دل‌ام [ را ] ببرده باز اين بنت ِ حيّه
دل‌ام [ را ] ببرده ، و با ديد نمی‌آيد
خدايا ، اين دل ِ واماند ( = وامانده ) بترکيد
می‌گويم يک‌وقت می‌رود ( = می‌شود = امکان دارد ) [ که ] بالکُل بنيايد ( = نيايد ) ؟!
z
شب ِ تار ِ زمستان است دل ِ من
کدام دل ؟ کود ِ ( = توده‌ی ِ ) اَرمان ( = آرمان = حسرت ) است دل ِ من
گوييد ( = بگوييد ) رحمی کند ، احوالی پرسد ( = بپرسد )
فدات روم ( = فدای‌ات شوم ) دختر... ( = آی دختر ) ؛ خون است دل ِ من !

اَتِش زِدَه ...

2009-09-20T22:09:00.000-07:00

به فارسی ِ گونه‌ی ِ طبس ِ گيلکی

اَتِش زِدَه دل ِ تنگُم ، به برقْ‌برق ِ نِگاهِ‌ش
سياهَه روز ِ من ِ زار ، ازو دو چَش ِ سياهِ‌ش
زنَه وُ شُو درَه ؛ ليکَن ، اگر ته راه اَيَه اِمشَوْ
فروگَيُم پس‌و‌پيشِ‌ش ؛ گُيم : دِ قِنّ ِ گناهِ‌ش !!

"

( ؟ شايد حدود و حوالی ِ 79 تا 81 )

به فارسی ِ رسمی :

آتش زده [ است ] دل ِ تنگ‌ام ، به برق‌برق ِ نگاه‌اش
سياه است روز ِ من ِ زار ، از آن دو چشم ِ سياه‌اش
زن است و شُو [ ی ] دارد ؛ ليکن ، اگر تُو [ ی ِ ] راه آيد امشب
فروگايم پس‌و‌پيش‌اش ؛ گويم : ؟ ( = به / در ) کون ِ گناه‌اش !!

$
GIF

سُمبَه ولی پُرزورَه !

2007-01-14T19:13:00.001-08:00

گر گُذار ِ تو به نخريسی ِ مشهد اِفتَه
مَبِنی از کُس ِ دلبر همه‌جا پُر‌نورَه
روز اگر خَطْ به مَشَدِدْ رِسَنَه – گوش مَکُنی ؟
به مُغازه مَري ُ پُل مَدِهی ؛ کُسْ جُورَه
واز اگر شَو بِرِسی ، يَرَوَه مُغازه نَبِشَه ،
به خَنَه‌ش رَو ؛ گُو « بِمُندَه‌م ُ ، سِرامُو دُورَه . »
يا مَگی که « شُو شما از مه طِلَگبار بُدَه‌ن ؛
بيمِدَه‌م پُل بِدُهُم . مَستَنَه وُ مقدُورَه ؟ »
گُفْ اَگه : بِيَه رِسيدِش بِدُهُم ، زُودِ بِرَوْ
تَه خَنَه وُ دَر دَبَه ؛ گُو که : دِلُم رنجُورَه
بُخدا وصف ِ شما از همهْ کس اِشنُفتَه‌م
کُسِتُو هرج ِ مَرُم ، وامَدَنَن ؛ مشهورَه
بيمِدَه‌م اِتُو بِنُم ، کير در ِ سُتّتُو کِشُم
کيرُم الآن دُوَنَه‌يَه ، نِمَفَهمَه ، کُورَه
مگَه دلبَر که خَمُش کُ ؛ بِچهْ‌هام بيدارن
يَرَوَه هم دو شَوَه برفتَه ، نيشابورَه !
مَگی : آخْ جان ! چه اَزی بِه ؛ مَگه مه چه‌کار کُنُم ؟
مَگه : هيچِّ ؛ بِره ، وَرگَرده ، بُساطُم جورَه
تو مَری يَگ‌دو‌سه کيلو شِرِنی زود مَخَری
وَرمَگَردی ؛ يَرَوَه بيمِدَه وُ ، بَجْ‌جُورَه
تو جِلَوْ مَری وُ ، روبوسی ُ احوالْ‌پُرسی
مَبِنی خَيْل ِ خُمارَه ، وُ فِزِرْت قَمصُورَه
مَگی آغْ رَفيق ! گُيَه چِراغ ِ پِگْ‌نيک بِيَرَن
که يَه شيرَه‌ی ِ دَرُم ، خَيْلِ خُرابْ پُرزُورَه
يَرَوَه چَشاش به‌زُور وامَکُنَه : چه ؟ شيرَه ؟؟!
زَنِکَه ! چراغ بيار ؛ شَوْ ، شَو ِ عشق ُ فُورَه !
يَرَوَه رِ پا چراغ مَشنِشَنی ؛ خودِدْ مَری
کُس ِ دلبَر مَخوری ؛ هَی مَگی : آخ جان ! شُورَه !!
لا پاهاشْ وا مَکُنی ، کير دِ کُسُوش جا مَکُنی
مَبِنی اَشْ‌شَو ِ پيش ، هَنُو کُسُوش ناسُورَه
در ِ قِنُّوش مَنِهی کير ُ ، مَخی فرو کنی
زَنِکُو نِمَگذَرَه ؛ سُمبَه ولی پُرزُورَه !!

"
تايپ : شنبه ، 23 دیْ‌ماه ِ 1385
خود ِ بيتَکان ، به‌گُمانم از سال ِ 79 باشد ...

$
GIF

دختِرَو !

2006-10-18T11:19:00.001-07:00

دختِرَو ! اُو سر ِ پستون ِ دورنگِد بُخُورُم
بوس کُنُم ، بِيُم بيُم ناف ِ غَشنگِد بُخُورُم
دس کِشُم رونا سِفيدِد بِمَلُم ، يواش يواش
سر دِ لا پاهاد نُهُم ، غنچَه ی ِ تنگِد بُخُورُم !

------------مهرماه ِ 1385 - طبس

مَدَنَه دوسِش دَرُم ...

2006-04-23T17:20:00.001-07:00

مَدَنَه دوسِش دَرُم ، هی اَذِيَتُم مَکُنَه
مَرَه وُ صُح تا غروب بِدَر نِمَيَّه از خَنَه
مَه مَرُم وَلَّو ِ بُوم ِ هَمْسِيَه سُود مَزِنُم
نِمَگَه به که مَگی ؛ خود وَرُو در مَزِنَه
هی نِنَه‌مْ مَگَن : پسَر ! اَل‌لَو ِ بُوما چه مَخی ؟
چه گُيُم ؟ که رِ مَخُم ؟ او که دلُم مَجِزَّنَه ؟!
بِمِرُم بِراش ، خدا ! وای چه نگاهایِ دَرَه
بُخورُم مَه او چِشاش ؛ به چَش ِ آهو مَمَنَه
مَنشِنُم شَوْ که همَه دَخَّوْ مَرَن اشگ مَريزُم
هی مَگُم خدا خدا ! ای چِرِ هَنچی مَکُنَه ؟
مَگی مَش دَهَن به مَه ؟ - هی شَو ُ روز فِگ مَکُنُم
آخ مَتَرسُم بِيَه يَکِ يَگدَفَه بِشِستَنَه
دُوَنَه شُدَه‌م دِگَه ، به جا نُفَس آه مَکِشُم
مَدَنُم ای غصّه‌ها اَخِر دِلُم مَتَرکَنَه !

----------------------------1375

$
به فارسی ِ رسمی ( با همان ساختار بيانی ) :
می‌داند دوستش دارم ، هی اذيتم می‌کند
می‌رود و صبح تا غروب به‌در نمی‌آيد از خانه
من می‌روم بر لب ِ بام ِ همسايه سوت می‌زنم
نمی‌گويد به که می‌گويی ؛ خود را بر آن در می‌زند
هی ننه‌ام می‌گويند : پسر ! از لب ِ بام‌ها چه می‌خواهی ؟
چه گويم ؟ که را می‌خواهم ؟ او که دلم [را] می‌جزاند ؟
بميرم برايش ، خدا ! وای چه نگاه‌هايی دارد
بخورم من آن چشم‌هايش [را] ؛ به چشم ِ آهو می‌ماند
می‌نشينم شب که همه در خواب می‌روند ، اشک می‌ريزم [1]
هی می‌گويم خدا خدا ! اين چرا همچين می‌کند ؟
می‌گويی می‌دهندش به من ؟ - هی شب و روز فکر می‌کنم
آخ می‌ترسم بيايد يکی يک‌دفعه بستاندش
ديوانه شده‌ام ديگر ؛ به جای ِ نفس آه می‌کشم
می‌دانم اين غصّه‌ها آخر دلم [را] می‌ترکاند !

?
[1] در فارسی ِ گونه‌ی ِ طبس ، افعال ِ پيشوندی زياد داريم . يکی از پيشوندها « دَ » است : دَخّوْ شدن [ در خواب شدن ، خوابيدن ] ، دَکِردن [ چيزی در ظرف يا کيسه و مانند ِ آن کردن ، جا کردن ، ... ] ، دَپُشِّدن [ روی ِ چيزی را با پارچه پوشاندن ] ، ... برخی اين پيشوند را صورت ِ کوتاه‌شده‌ی ِ « در » می‌دانند ، امّا من در چنين مواردی از اظهار ِ نظر ِ به استناد ِ ظاهر پرهيز دارم . اين گونه ريشه‌شناسی ( که چيزی است شبيه به فقه‌اللّغه‌ی ِ عاميانه ) ممکن است گاهی درست هم دربيايد ، امّا شيوه‌ی ِ درست چيز ِ ديگری است . ريشه‌شناسی ِ واژگانی در فارسی ِ گونه‌ی ِ طبس ِ گيلکی ( و به‌طور ِ‌کلّی در بسياری گونه‌های ِ ديگر نيز ) کار ِ بسيار دشواری است . بايد سال‌ها مطالعه کرد ، بايد اصول ِ اوليّه‌ی ِ زبان‌شناسی را آموخت ، و سرانجام آشنايی ِ کافی با پيشينه‌های ِ زبانی‌مان ضروری است . و من هيچ‌يک از اين توانايی‌ها را ، آن‌طور که بايد و شايد ، ندارم . چرا دروغ ؟ از ادّعا نفرت دارم .
تا اين‌جا ، و تا جايی که حافظه‌ام ياری می‌کند ، در برخی گويش‌ها – يا نيم‌زبان‌ها – ی ِ شمال ِ کشور ( گيل و ديلم ) نيز اين پيشوند هست .

چند شعر به گويش ِ طبسي

2005-08-13T17:30:00.001-07:00

...

2005-08-13T17:30:00.000-07:00

...